MIESZANINY HIGROSKOPIJNE

Powstawanie tego typu mieszanin jest następstwem zdolności niektórych związków do pochłaniania wilgoci np. z otoczenia. Za substancje szczególnie higroskopijne uważa się m.in. kwas acetylosalicylowy, urotropinę, suche wyciągi roślinne i mieszaniny bromków [2].
Tworzenie się mieszanin higroskopijnych

Uważa się, że za siłę higroskopijności substancji odpowiada m.in. charakter powierzchni rozpatrywanej substancji  oraz ilość i zawartość wody w powietrzu (wilgotność względna) [3]. Dla ułatwienia rozumienia zjawiska i określenia miary higroskopijności zostało wprowadzone pojęcie krytycznej wilgotności względnej. Zgodnie z nim, im wyższa wartość parametru tym mniejsza higroskopijność badanego proszku [2]. W związku z tym, jeśli umieścimy proszek higroskopijny w środowisku, którego wilgotność powietrza przekroczy krytyczną wilgotność względną zacznie zachodzić zjawisko pochłaniania wody – określane jako wilgotnienie proszku. Jeśli wystawienie na działanie niekorzystnego czynnika będzie odpowiednio długie – może dojść do rozpływania czy rozpuszczania się proszku w zaabsorbowanej wodzie [3], [4].

Mieszaniny higroskopijne – prawidłowe postępowanie

W sytuacji gdy otrzymamy receptę, zawierającą niezgodność tego typu, zobowiązani jesteśmy do jej poprawienia, tak by wydany produkt leczniczy był wolny od nieprawidłowości. W tym celu możemy do mieszaniny proszków wprowadzić obojętną, niehigroskopijną substancję np. laktozę. Odpowiednim postępowaniem wydaje się również wydzielenie niezgodnego składnika z mieszaniny i wydanie go osobno.

Niezależnie od wybranego sposobu postępowania proszki higroskopijne należy wydać w szczelnie zamkniętym opakowaniu [2], [5].

Przykłady recept
Rp.  
Methenamini 0,5
Acidi acetylosalicylici 0,3
Extr. Belladonnae 0,5
M.f.pulv
D.t.d. No. XX

 

Rp.  
Saloli 0,3
Camphorae 0,2
Coffeini-Natrii benzoas 0,1
M.f.pulv
D.t.d. No. XX   

 

Rp.
Thymoli 1,0
Mentholi 1,5
Acidi borici 10,0
Talci  
Zinci oxidi aa 30,0
M.f.pulv
D.S. Przysypka  

Aby poprawić tego typu niezgodności, można przygotowane proszki wydać np. w szczelnie zamkniętych opakowaniach. Rozwiązaniem trudności recepturowej może być również zastosowanie wypełniającego środka zobojętniającego, który doprowadzi do zmniejszenia się powierzchni oddziaływania substancji higroskopijnej z powietrzem [2, 3].

Bibliografia
  1. ‘LEKsykon – Czym są niezgodności recepturowe?’ [Online]. Available: http://www.leksykon.com.pl/czym-sa-niezgodnosci-recepturowe-75-artykul.html#. [Accessed: 26-Nov-2019].
  2. R. A. Polskiego, ‘Trudności i niezgodności recepturowe. – Aptekarz Polski’. .
  3. R. A. Polskiego, ‘01.2013 – „Higroskopia i euteksja.” – Aptekarz Polski’. .
  4. ‘Farmacja praktyczna – Renata Jachowicz, PZWL’. [Online]. Available: https://medbook.com.pl/ksiazka/pokaz/id/13912/tytul/farmacja-praktyczna-jachowicz-pzwl. [Accessed: 20-Oct-2019].
  5. ‘Niezgodności fizykochemiczne między składnikami produktów leczniczych’, LABportal.pl – laboratoria, 02-Jan-2014. [Online]. Available: http://www.labportal.pl/article/niezgodnosci-fizykochemiczne-miedzy-skladnikami-produktow-leczniczych. [Accessed: 26-Nov-2019]